Ankara il merkezine 3,5 km uzaklıkta bulunan Mamak, başlangıçta Çankaya ilçesine bağlı Kayaş, Araplar, Karaağaç, Cireğil ve İmrahor köylerinden oluşan kırsal bir yerleşim alanıydı. Bu köyler zamanla gelişerek mahalle hâline geldiler. Ankara’nın doğu yönündeki giriş kapısı olan Mamak ve çevresindeki köyler, 1930’lu yıllardan 1983 yılına kadar Ankara ili Çankaya ilçesine bağlı bir semt olarak kaldı. 19.11.1983 tarihli ve 2963 sayılı Kanun’la Çankaya ilçesinden ayrılarak merkez ilçe hâline geldi. İlçeye bağlı 3 belediye ve 68 mahalle bulunmaktadır.

Son yıllarda hazırlanan nazım imar planına göre kentsel dönüşüm projesi kapsamına alınan Mamak, şehrin doğu kesiminde yer alır. Doğu ve güneyde Elmadağ ilçesi, batıda Çankaya ilçesi, kuzeyde ise Altındağ ilçesiyle çevrilidir. İlçe adını, “askerî ve sivil yerleşim alanı” anlamına gelen “mamak” kelimesinden almıştır. Bununla birlikte, adının ilçede yaşamış olan Ahi Mamak’tan geldiği de söylenmektedir. Nüfus yoğunluğu bakımından Ankara’nın dördüncü büyük ilçesidir.

Ankara’nın en yeşil ilçelerinden biri olan Mamak; Hüseyin Gazi Türbesi, Bayındır Barajı ve Elmadağ Kayak Merkezi gibi turistik çekim merkezlerine sahiptir. İlçede tipik karasal iklim görülür. Kışlar soğuk ve yağışlı, yazlar ise sıcak ve kurak geçer. İlçe sınırları içinden Hatip Çayı geçer ve Bayındır Barajı burada yer alır. Eskiden Mamak Belediyesi hizmet binası olarak kullanılan yapı yenilenerek konservatuvara dönüştürülmüştür. Böylece kent, kültürel ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir altyapı tesisine kavuşmuştur. İlçedeki 75. Yıl Cumhuriyet Amfi Tiyatrosu da kentin kültürel ihtiyaçlarının karşılanmasına katkı sağlayan tesislerden biridir.

İlçenin doğal güzellikleri arasında Mavi Göl, çeşitli yerlerde hizmete sunulan 180 park, yapay kaleler ve şelaleler yer alır. Kıbrıs Köyü sit alanındaki kanyon, mağara ve oyma mezarların yanı sıra Ortaköy sit alanı, Ankara’nın en yüksek tepesinde bulunan ve tarihi 13. yüzyıla uzanan Hüseyin Gazi Türbesi ile Kayaş Eski Camii de ilçenin önemli turistik çekim merkezleri arasındadır.